star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
વાવેલ યોજના અને શિમલા પરિષદ (૧૯૪૫)
બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંતિમ તબક્કે વાઈસરોય લોર્ડ વેવેલે રાજકીય મડાગાંઠ ઉકેલવા દરખાસ્ત મૂકી.
- મુખ્ય જોગવાઈ: વાઈસરોયની કારોબારી પરિષદમાં હિન્દુ અને મુસ્લિમોને સમાન પ્રતિનિધિત્વ આપવું.
- શિમલા પરિષદ: જૂન ૧૯૪૫ માં નેતાઓ મળ્યા, પણ જીન્નાહની જીદ (કે તમામ મુસ્લિમ સભ્યો લીગ જ નક્કી કરશે) ને કારણે પરિષદ નિષ્ફળ ગઈ.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
નૌસેના વિદ્રોહ (RIN Mutiny - ૧૯૪૬)
૧૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૬ ના રોજ મુંબઈમાં HMIS તલવાર જહાજના રેટિંગ્સે (નાવિકોએ) ખરાબ ખોરાક અને વંશીય ભેદભાવ વિરુદ્ધ હડતાળ કરી.
- આ વિદ્રોહ કરાચી અને કલકત્તા સુધી ફેલાયો. નાવિકોએ જહાજો પર ત્રિરંગો, ચાંદ અને હલાલ (લીગ) ના ઝંડા લહેરાવ્યા.
- સરદાર પટેલ અને જીન્નાહની સમજાવટથી નાવિકોએ ૨૩ ફેબ્રુઆરીએ શરણાગતિ સ્વીકારી. આ ઘટનાએ બ્રિટિશ સત્તાના પાયા હચમચાવી દીધા.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
કેબિનેટ મિશન (Cabinet Mission - ૧૯૪૬)
બ્રિટિશ વડાપ્રધાન એટલીએ ત્રણ સભ્યો (પેથિક લોરેન્સ, સ્ટેફોર્ડ ક્રિપ્સ, એ.વી. એલેક્ઝાન્ડર) નું એક ઉચ્ચસ્તરીય મિશન મોકલ્યું.
- દરખાસ્તો: અલગ પાકિસ્તાનને નકારી કાઢ્યું. ભારતની અખંડતા જાળવી 'ત્રણ સ્તરીય' માળખું (કેન્દ્ર, જૂથ અને પ્રાંત) સૂચવ્યું.
- સંઘીય સરકારની રચના અને બંધારણ સભા બનાવવાની ભલામણ કરી.
સીધા પગલાં દિવસ (Direct Action Day)
કેબિનેટ મિશનની કેટલીક શરતો પર વિવાદ થતા મુસ્લિમ લીગે ૧૬ ઓગસ્ટ ૧૯૪૬ ને 'સીધા પગલાં દિવસ' તરીકે ઉજવ્યો.
- આના કારણે કલકત્તામાં ભયાનક કોમી રમખાણો થયા (Great Calcutta Killings). ગાંધીજીએ રમખાણો રોકવા નોઆખલીમાં શાંતિ યાત્રા કરી.
કામચલાઉ સરકાર (Interim Government)
૨ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૬ ના રોજ જવાહરલાલ નહેરુ ના નેતૃત્વમાં કામચલાઉ સરકારની રચના થઈ. મુસ્લિમ લીગ શરૂઆતમાં અલગ રહી પણ પછીથી સરકારમાં સામેલ થઈ, માત્ર અવરોધ ઊભો કરવા માટે.
