૧. વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ (VGGS) નો પ્રારંભ અને ઉદ્દેશ્ય
‘વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત’ એ માત્ર એક બિઝનેસ ઈવેન્ટ નથી, પરંતુ ગુજરાતના વિકાસની એક લાંબી મશાલ છે.
ઇતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ: ૨૦૦૧ ના વિનાશક ભૂકંપ અને ત્યારબાદની આર્થિક મંદીમાંથી ગુજરાતને ઉગારવા માટે ૨૦૦૩ માં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ‘વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત’ ની કલ્પના કરી હતી. તેની પ્રથમ આવૃત્તિ ૨૦૦૩ માં નવરાત્રી દરમિયાન યોજાઈ હતી.
મુખ્ય હેતુઓ:
- ગુજરાતને વિશ્વ કક્ષાના રોકાણ માટેના મથક તરીકે સ્થાપિત કરવું.
- રોજગારીની નવી તકો ઉભી કરવી.
- ઉદ્યોગ સાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવું.
- શિક્ષણ, વિજ્ઞાન અને કૃષિ ક્ષેત્રે નવી ટેકનોલોજીનું આદાનપ્રદાન કરવું.
આજે વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત એ ભારતની સૌથી મોટી ઇન્વેસ્ટર સમિટ છે અને અન્ય રાજ્યો પણ આ મોડેલને ‘વાઈબ્રન્ટ’ શૈલીમાં અનુસરી રહ્યા છે.
૨. સમિટની વિકાસયાત્રા (૨૦૦૩ થી ૨૦૨૪)
૨૦૦૩ (નવરાત્રી): પ્રથમ સમિટ, જેમાં ઉદ્યોગો પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું.
૨૦૦૫-૨૦૦૭: રોકાણના આંકડા વધતા ગયા અને ડાયમંડ, સુતરાઉ કાપડ અને કેમિકલ ક્ષેત્રે મોટા એમઓયુ (MoU) થયા.
૨૦૧૧: ‘ગેટવે ટુ ધ વર્લ્ડ’ (Gateway to the World) ની થીમ સાથે દસમી વર્ષગાંઠ નજીક આવતા ગુજરાત ગ્લોબલ હબ બન્યું.
૨૦૧૯: 'સાઉથ કોરિયા' પર્ટનર કન્ટ્રી તરીકે જોડાયું અને એમએસએમઈ (MSME) પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.
૨૦૨૪ (૧૦મી એડિશન): ૨૦૨૪ માં ૧૦ થી ૧૨ જાન્યુઆરી દરમિયાન મહાત્મા મંદિર ખાતે યોજાયેલી આ સમિટમાં ‘ગેટવે ટુ ધ ફ્યુચર’ (Gateway to the Future) ની થીમ હતી. આ સમિટમાં ૨૬ થી વધુ ભાગીદાર દેશો અને હજારો ડેલિગેટ્સે ભાગ લીધો હતો. આ સમિટમાં સેમિકન્ડક્ટર, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને રિન્યુએબલ એનર્જી મુખ્ય આકર્ષણ હતા.
૩. ગુજરાતના મેગા પ્રોજેક્ટ્સ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
વાઈબ્રન્ટ ગુજરાતના કારણે રાજ્યમાં અનેક મેગા પ્રોજેક્ટ્સ સાકાર થયા છે.
- ગિફ્ટ સિટી (GIFT City): ગાંધીનગરમાં ભારતનું પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સેવા કેન્દ્ર (IFSC). અહીં ગૂગલ, ઓરેકલ અને જેપી મોર્ગન જેવી વૈશ્વિક કંપનીઓએ ઓફિસો શરૂ કરી છે. અહીં ‘બાર એન્ડ રેસ્ટોરન્ટ’ ની છૂટ સાથે લાઈફસ્ટાઈલમાં પણ બદલાવ લાવવામાં આવ્યો છે.
- ધોલેરા SIR (Special Investment Region): શાંઘાઈ કરતાં પણ મોટી સ્માર્ટ સિટી બનાવવાની નેમ. અહીં ભારતનો પ્રથમ મોટો સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ (ટાટા અને માઈક્રોન) આવવાનો છે.
- ડાયમંડ સંસ્થા (DREAM City): સુરતમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું ઓફિસ બિલ્ડિંગ ‘સુરત ડાયમંડ બોર્સ’ વાઈબ્રન્ટ ગુજરાતના વિઝનનું પરિણામ છે.
- ખાવડા રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક: કચ્છમાં પાકિસ્તાન બોર્ડર પાસે ૩૦ ગીગાવોટનો વિશ્વનો સૌથી મોટો હાઇબ્રિડ સોલર-વિન્ડ પાર્ક તૈયાર થઈ રહ્યો છે.
૪. નવી ઉદ્યોગ નીતિ અને પ્રોત્સાહનો
ગુજરાત સરકારે ઉદ્યોગોને આકર્ષવા માટે વિવિધ ક્ષેત્રમાં ‘પોલિસી’ જાહેર કરી છે.
- સેમિકન્ડક્ટર પોલિસી ૨૦૨૨-૨૭: ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય જેણે સેમિકન્ડક્ટર માટે અલગ પોલિસી જાહેર કરી. ટાટા ગ્રુપ ધોલેરામાં અને માઈક્રોન સાણંદમાં પ્લાન્ટ સ્થાપી રહ્યા છે.
- આઈટી/આઈટીઈએસ પોલિસી: માહિતી ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે સ્ટાર્ટઅપ્સને પ્રોત્સાહન આપવા માટે.
- રિન્યુએબલ એનર્જી પોલિસી: ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫૦% ઉર્જા ક્લીન સોર્સ માંથી મેળવવાનું લક્ષ્ય.
- ટુરિઝમ પોલિસી: પ્રવાસન સ્થળોએ હોટલ બનાવનારને સબસિડી અને સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી જેવી આઈકોનિક સાઈટ્સનો વિકાસ.
૫. જી૨૦ (G20) સમિટ અને ગુજરાતનો ફાળો
ભારતના જી૨૦ પ્રેસિડેન્સી દરમિયાન ગુજરાતે ૧૫ થી વધુ મહ મહત્વની બેઠકોનું આયોજન કર્યું હતું.
- ટુરિઝમ વર્કિંગ ગ્રુપ (ધોરડો, કચ્છ): વિશ્વના નેતાઓને ગુજરાતી આતિથ્ય અને સફેદ રણની મુલાકાત કરાવી.
- એગ્રીકલ્ચર વર્કિંગ ગ્રુપ (ગાંધીનગર): ખેતીમાં પર્સીઝન ટેકનોલોજી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.
- B20 (બિઝનેસ ૨૦) બેઠક (સુરત અને અમદાવાદ): ઉદ્યોગોની વૈશ્વિક કડીઓ જોડવા માટે.
- U20 (અર્બન ૨૦): શહેરોના ટકાઉ વિકાસ માટે અમદાવાદમાં મેયરલ શિખર સમ્મેલન યોજાયું.
- CSO (સિવિલ સોસાયટી): અંબાજી ખાતે સમાજના વિવિધ વર્ગો માટેની બેઠક.
૬. સાંસ્કૃતિક ઉત્સવો: ગુજરાતની સોફ્ટ પાવર
રોકાણની સાથે ગુજરાતે તેની સંસ્કૃતિને પણ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રમોટ કરી છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય પતંગ મહોત્સવ: જાન્યુઆરીમાં અમદાવાદના રિવરફ્રન્ટ પર વિશ્વભરના પતંગબાજો આવે છે.
- રણ ઉત્સવ (કચ્છ): સફેદ રણને પ્રવાસન ક્ષેત્રે મૂકવા માટે શિયાળામાં ૩ મહિના લાંબો ઉત્સવ યોજાય છે.
- તાના-રીરી મહોત્સવ (વડનગર): શાસ્ત્રીય સંગીતની પરંપરાને જીવંત રાખવા માટે.
- વોઠાનો મેળો (ગધેડાનો મેળો): જેનું હવે આર્થિક મૂલ્ય પણ વધ્યું છે.
૭. ભાવિ લક્ષ્યાંકો: ૨૦૪૭ નું વિઝન
ગુજરાત સરકારે ૨૦૪૭ સુધીમાં ગુજરાતને ‘વિકસિત ગુજરાત’ બનાવવાનો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે.
- વિઝન ડોક્યુમેન્ટ ૨૦૪૭: જેમાં આર્થિક વિકાસ સાથે પર્યાવરણ અને શિક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાયું છે.
- બ્લુ ઇકોનોમી: ૧૬૦૦ કિમીના દરિયાકિનારાનો ઉપયોગ કરીને પંચાયતી રાજ ધોરણે બંદરોનો વિકાસ.
- શૂન્ય કાર્બન ઉત્સર્જન: ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન દ્વારા ઉર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા.
