૧. ગુજરાત: ઉભરતું સ્પોર્ટ્સ હબ
ગુજરાત માત્ર વેપારમાં જ નહીં, પણ હવે રમત-ગમત ક્ષેત્રે પણ વિશ્વના ફલક પર ચમકી રહ્યું છે. રાજ્ય સરકારની 'ખેલ મહાકુંભ' જેવી પહેલને કારણે ગ્રામીણ સ્તરેથી પ્રતિભાઓ બહાર આવી રહી છે. ગુજરાત પાસે વિશ્વનું સૌથી મોટું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ (નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ) અને અત્યાધુનિક સ્પોર્ટ્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે.
ક્રિકેટમાં ગુજરાતનો દબદબો વર્ષોથી રહ્યો છે, પણ હવે એથ્લેટિક્સ, ટેબલ ટેનિસ, શૂટિંગ અને પેરા-સ્પોર્ટ્સમાં પણ ગુજરાતના ખેલાડીઓ ઓલિમ્પિક સુધી પહોંચ્યા છે. રમત-ગમતને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 'સ્વર્ણિમ ગુજરાત સ્પોર્ટ્સ યુનિવર્સિટી' ની સ્થાપના પણ કરવામાં આવી છે.
પરંપરાગત રીતે પણ ગુજરાતમાં ગિલ્લી-દંડા, ખો-ખો, કબડ્ડી અને મલખમ જેવી રમતો લોકપ્રિય રહી છે. 'રમશે ગુજરાત, જીતશે ગુજરાત' ના નારા સાથે રાજ્ય રમત-ગમત સંસ્કૃતિને આત્મસાત કરી રહ્યું છે.
૨. ક્રિકેટમાં ગુજરાતનું પ્રદાન
ગુજરાતે ભારતને અનેક વિશ્વવિખ્યાત ક્રિકેટરો આપ્યા છે.
- રવિન્દ્ર જાડેજા (જામનગર): વિશ્વના શ્રેષ્ઠ ઓલરાઉન્ડરોમાંના એક. જામનગરને ક્રિકેટનું પિયર ગણાય છે.
- જસપ્રિત બુમરાહ (અમદાવાદ): વિશ્વનો અત્યંત ભયાનક ફાસ્ટ બોલર જેની યોર્કર બોલ આખી દુનિયામાં જાણીતી છે.
- હાર્દિક અને કૃણાલ પંડ્યા (બરોડા): બરોડાના આ બંને ભાઈઓએ ભારતીય ટીમમાં પોતાનું સ્થાન જમાવ્યું છે.
- ચેતેશ્વર પૂજારા (રાજકોટ): ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં 'નવી દીવાલ' તરીકે ઓળખાય છે.
- અન્ય ખેલાડીઓ: ઈરફાન પઠાન, યુસુફ પઠાન, પાર્થિવ પટેલ અને વિનુ માંકડ જેવા દિગ્ગજોએ પણ ગુજરાતનું નામ રોશન કર્યું છે.
- નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ (અમદાવાદ): ૧,૩૨,૦૦૦ પ્રેક્ષકોની ક્ષમતા સાથે વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્ટેડિયમ.
૩. અન્ય રમતોના તેજસ્વી તારા
- ટેબલ ટેનિસ: હરમીત દેસાઈ અને માનવ ઠક્કર (સુરત) એ ટેબલ ટેનિસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા છે.
- લોન ટેનિસ: અંકિતા રૈના (અમદાવાદ) ભારતની ટોચની ટેનિસ ખેલાડી છે.
- શૂટિંગ: ઈલાવેનિલ વાલારિવન (અમદાવાદ) એ રાયફલ શૂટિંગમાં વર્લ્ડ રેકોર્ડ બનાવ્યો છે.
- પેરા-એથલીટ: ભાવિના પટેલ (ટેબલ ટેનિસ) એ ટોક્યો પેરાલિમ્પિકમાં દેશને સિલ્વર મેડલ અપાવ્યો હતો.
- એથ્લેટિક્સ: સરિતા ગાયકવાડ (ડાંગ એક્સપ્રેસ) એ ૪૦૦ મીટર વિધ્ન દોડમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો છે.
૪. ખેલ મહાકુંભ અને સરકારી પ્રોત્સાહન
ગુજરાત સરકાર દ્વારા ૨૦૧૦ માં 'ખેલ મહાકુંભ' ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. આ વિશ્વનો સૌથી મોટો પાયાના સ્તરનો રમત મહોત્સવ ગણાય છે.
- ઉદ્દેશ્ય: દરેક વયના લોકોને મેદાનમાં લાવવા અને છુપાયેલી પ્રતિભા શોધવી.
- ઈનામી રકમ: વિજેતા ખેલાડીઓને રોકડ પુરસ્કાર આપી પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
- SAG (Sports Authority of Gujarat): ગુજરાતમાં રમત-ગમતના આયોજન માટેની મુખ્ય સંસ્થા છે.
- સ્પોર્ટ્સ યુનિવર્સિટી: વડોદરા (દેસર) માં સ્પોર્ટ્સ યુનિવર્સિટીમાં ખેલાડીઓને ડિગ્રી અને તાલીમ મળે છે.
૫. પરંપરાગત અને ગ્રામીણ રમતો
ગ્રામીણ ગુજરાતમાં ટેકનોલોજી પહેલા રમતો જ મનોરંજનનું સાધન હતું.
- ખો-ખો અને કબડ્ડી: શાળાઓમાં અત્યંત લોકપ્રિય.
- મલખમ: સાબરકાંઠા અને અરવલ્લી વિસ્તારમાં મલખમની કલા જીવંત રખાઈ છે.
- પતંગબાજી: ઉત્તરાયણ વખતે પતંગબાજી એ માત્ર તહેવાર નથી પણ એક કૌશલ્ય આધારિત રમત છે.
- નૌકા સ્પર્ધા: કિનારાના વિસ્તારોમાં નૌકા સ્પર્ધા યોજાય છે.
ગુજરાતના 'ખેલ મહાકુંભ' માં પણ હવે આ પરંપરાગત રમતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
૬. ભવિષ્યની યોજનાઓ અને ઓલિમ્પિક લક્ષ્યાંક
ગુજરાત સરકાર ૨૦૩૬ ઓલિમ્પિકની યજમાની મેળવવા માટે અમદાવાદને સજ્જ કરી રહી છે. સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ અને સરદાર પટેલ સ્પોર્ટ્સ એન્ક્લેવમાં વિવિધ સ્ટેડિયમો અને ટ્રેનિંગ સેન્ટરો બની રહ્યા છે. આશા છે કે આગામી દાયકાઓમાં ગુજરાત ભારતનો 'સ્પોર્ટ્સ કેપિટલ' બનશે.
