ગુજરાતની મહાન વિભૂતિઓ: વિશ્વ મંચ પર ગુજરાતનું ગૌરવ

૧. રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી: યુગપુરૂષની જીવનયાત્રા

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી (૧૮૬૯-૧૯૪૮):

• જન્મ: ૨ ઓક્ટોબર ૧૮૬૯, પોરબંદર. પિતા કરમચંદ રાજકોટના દીવાન હતા. માતા પૂતળીબાઈ અત્યંત ધાર્મિક સ્ત્રી હતા.
• શિક્ષણ: રાજેકોની આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ. ત્યારબાદ ઇંગ્લેન્ડમાં કાયદો ભણી બેરિસ્ટર બન્યા.
• દક્ષિણ આફ્રિકા (૧૮૯૩-૧૯૧૪): દાદા અબ્દુલ્લાના કેસ માટે ગયા અને ત્યાં રંગભેદ સામે પ્રથમ સત્યાગ્રહ કર્યો. ત્યાં તેમણે ‘ફિનિક્સ સેટલમેન્ટ’ અને ‘ટોલ્સટોય ફાર્મ’ ની સ્થાપના કરી.
• ભારત પુનરાગમન: ૯ જાન્યુઆરી ૧૯૧૫ ના રોજ ભારત પરત ફર્યા. પ્રથમ સત્યાગ્રહ ૧૯૧૭ માં બિહારના ‘ચંપારણ’ માં કર્યો.
• ગુજરાતમાં પ્રદાન: ૧૯૧૮ માં ખેડા સત્યાગ્રહ અને ૧૯૨૮ માં બારડોલી (નેતૃત્વ સરદારનું પણ માર્ગદર્શન ગાંધીજીનું). ૧૯૩૦ માં ઐતિહાસિક દાંડી કૂચ કરી મીઠાનો કાયદો તોડ્યો.
• સાહિત્ય: ‘સત્યના પ્રયોગો’ (આત્મકથા), ‘હિન્દ સ્વરાજ’, ‘નવજીવન’ અને ‘યંગ ઇન્ડિયા’ સાપ્તાહિકો.
• વિશેષ: રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે ‘મહાત્મા’ કહ્યા, સુભાષચંદ્ર બોઝે ‘રાષ્ટ્રપિતા’ અને આઈન્સ્ટાઈન પણ તેમના અહિંસાના સિદ્ધાંતથી પ્રભાવિત હતા.

૨. અખંડ ભારતના શિલ્પી: વલ્લભભાઈ પટેલ (સરદાર)

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ (૧૮૭૫-૧૯૫૦):

• જન્મ: ૩૧ ઓક્ટોબર ૧૮૭૫, કરમસદ (પરંતુ મોસાળ નડિયાદમાં).
• સત્યાગ્રહનો પાયો: ૧૯૧૮ ખેડા સત્યાગ્રહમાં ગાંધીજીના અંગત સાથી બન્યા. ૧૯૨૮ ના બારડોલી સત્યાગ્રહની સફળતા પછી સ્ત્રીઓએ તેમને ‘સરદાર’ નું બિરુદ આપ્યું.
• લોખંડી પુરુષ: આઝાદી પછી ભારતના પ્રથમ નાયબ વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રી બન્યા. તેમણે ૫૬૨ રજવાડાંઓના ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણની અશક્ય કામગીરી કરી.
• ખાસિયત: તેમને ‘ભારતના બિસ્માર્ક’ અને ‘લોખંડી પુરુષ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
• યાદગાર: વિશ્વની સૌથી ઊંચી ૧૮૨ મીટરની ‘સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ સાધુ બેટ (નર્મદા) પર તેમની યાદમાં બનેલી છે.

૪. વિજ્ઞાન અને ઉગમતા તારા: ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ

ડૉ. વિક્રમ લાલભાઈ સારાભાઈ (૧૯૧૯-૧૯૭૧):

• અમદાવાદના કાપડ ઉદ્યોગપતિ પરિવારમાં જન્મ.
• ભારતીય અવકાશ સંશોધન કાર્યક્રમના જનક (Father of Indian Space Program).
• ૧૯૪૭ માં PRL અને ૧૯૬૯ માં ISRO ની સ્થાપનામાં મુખ્ય ભૂમિકા.
• તેમણે માત્ર વિજ્ઞાન જ નહીં પણ મેનેજમેન્ટ (IIM) અને ટેક્સટાઈલ રિસર્ચ (ATIRA) પણ આપ્યું.

ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભા:

• તેમના પૂર્વજો પણ ગુજરાતના પારસી હતા. ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફંડામેન્ટલ રિસર્ચ (TIFR) ના સ્થાપક.

પી.સી. વૈદ્ય:

• ગુજરાતના મહાન ગણિતશાસ્ત્રી જેમણે ‘વૈદ્ય મેટ્રિક્સ’ થી આઈન્સ્ટાઈનની થીયરીમાં સુધારા કર્યા.

૬. રાજકીય નેતૃત્વ: મોરારજી થી મોદી

મોરારજી દેસાઈ: વલસાડના ભાદેલીના વતની. ભારતના પ્રથમ ગુજરાતી વડાપ્રધાન (૧૯૭૭). તેમને ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેના સર્વોચ્ચ સન્માન (ભારત રત્ન અને નિશાન-એ-પાકિસ્તાન) મળેલા છે.

નરેન્દ્ર મોદી: મહેસાણાના વડનગરના વતની. ૨૦૦૧ થી ૨૦૧૪ સુધી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે ‘વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત’ નું મોડેલ રજૂ કર્યું. ૨૦૧૪ થી ભારતના ૧૪મા વડાપ્રધાન તરીકે કાર્યરત છે.

અમિત શાહ: ભારતના ગૃહમંત્રી અને સહકારિતા આંદોલનના પાયાના નેતા.

શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા: લંડનમાં ‘ઇન્ડિયા હાઉસ’ સ્થાપનાર ક્રાંતિકારી, કચ્છના માંડવીના વતની.

૮. કલા અને સંસ્કૃતિના ઉપાસકો

રવિશંકર રાવળ (કલાગુરુ): ભાવનગરના વતની. ગુજરાતી ચિત્રકલાને લોકપ્રિય બનાવી. ‘કુમાર’ મેગેઝીન દ્વારા અનેક ચિત્રકારો તૈયાર કર્યા.

ડૉ. બી.વી. દોશી: વિશ્વવિખ્યાત આર્કિટેક્ટ (Pritzker Prize Winner).

પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર: શાસ્ત્રીય સંગીતની દુનિયામાં ગુજરાતનું નામ રોશન કરનાર ગાયક.

ભીખુદાન ગઢવી: લોક સાહિત્યકાર અને ગુજરાતી ડાયરા પરંપરાને જીવંત રાખનાર પદ્મશ્રી કલાકાર.