star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
સરદાર પટેલ અને રજવાડાઓનું વિલીનીકરણ
ભારતની આઝાદી વખતે ૫૬૨ દેશી રજવાડાઓ હતા, જેમાંથી ૨૨૨ માત્ર સૌરાષ્ટ્રમાં હતા.
- લોખંડી પુરુષ: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે અને તેમના સચિવ વી.પી. મેનન એ કુનેહથી આ રાજ્યોને ભારત સંઘમાં જોડાવા સમજાવ્યા.
- ભાવનગરનું પ્રથમ સમર્પણ: ૧૫ જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ ના રોજ ભાવનગરના નેક નામદાર મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી એ સૌપ્રથમ પોતાનું રાજ્ય ભારત સંઘને અર્પણ કર્યું. ગાંધીજીએ તેમના માટે કહ્યું હતું કે 'મહારાજાએ પોતાનું રાજ્ય સુતેલા (શાંતિપૂર્ણ) સોંપી દીધું'.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
જૂનાગઢનો પ્રશ્ન અને આરઝી હકુમત
જૂનાગઢના નવાબ મહોબતખાન ત્રીજા એ ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ ના રોજ જૂનાગઢનું પાકિસ્તાન સાથે વિલીનીકરણ જાહેર કર્યું.
- આરઝી હકુમત: જૂનાગઢના લોકોએ મુંબઈમાં સામળદાસ ગાંધી ના નેતૃત્વમાં 'આરઝી હકુમત' (કામચલાઉ સરકાર) ની સ્થાપના કરી.
- મુક્તિ: લોકોના પ્રચંડ વિરોધ અને સરદાર પટેલની લશ્કરી ધમકીને લીધે નવાબ પાકિસ્તાન ભાગી ગયો. ૯ નવેમ્બર, ૧૯૪૭ ના રોજ ભારત સરકારે જૂનાગઢનો વહીવટ સંભાળ્યો. ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૮ માં લોકમત (Referendum) લેવામાં આવ્યો, જેમાં ૯૯% થી વધુ લોકોએ ભારત સાથે રહેવાની ઈચ્છા બતાવી.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની સ્થાપના (૧૯૪૮)
૧૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૪૮ ના રોજ કાઠિયાવાડના ૨૨૨ રજવાડાઓને જોડીને 'સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય' (United State of Kathiawar) ની સ્થાપના કરવામાં આવી.
- ઉદ્ઘાટન: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે જામનગર મુકામે આ રાજ્યનું ઉદ્ઘાટન કર્યું.
- પદાધિકારીઓ: જામનગરના જામ સાહેબ દિગ્વિજયસિંહજી રાજપ્રમુખ બન્યા અને ઉચ્છંગરાય ઢેબર સૌરાષ્ટ્રના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી બન્યા. રાજકોટ સૌરાષ્ટ્રની રાજધાની હતી.
વડોદરા (બડોદા) નું વિલીનીકરણ
ગુજરાતના સૌથી મોટા રજવાડા વડોદરાના મહારાજા પ્રતાપસિંહરાવ ગાયકવાડ એ ૧ મે, ૧૯૪૯ ના રોજ પોતાના રાજ્યનું મુંબઈ ઈલાકા (ભારત) માં વિલીનીકરણ કર્યું. વડોદરાના વિલીનીકરણ પછી સમગ્ર ગુજરાત ભૌતિક રીતે ભારતનો અભિન્ન ભાગ બન્યું.
સોમનાથ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર
જૂનાગઢની મુક્તિ પછી ૧૩ નવેમ્બર, ૧૯૪૭ ના રોજ સરદાર પટેલે સોમનાથના સમુદ્ર કિનારે મંદિરના નવનિર્માણની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. ૧૯૫૧ માં રાષ્ટ્રપતિ ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદના હસ્તે મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા થઈ હતી.
